Lời Khấn Khó Nghèo Và Chức Vụ Vương Đế
Đời sống thánh hiến là một hành trình bước vào giao ước tình yêu, nơi người tu sĩ sống sung mãn ân sủng của Bí tích Thánh Tẩy qua ba lời khuyên Phúc Âm. Nếu lời khấn Khiết tịnh loan báo mầu nhiệm Nước Trời và lời khấn Vâng phục hiến dâng trọn vẹn ý riêng, thì lời khấn Khó nghèo lại mở ra một nghịch lý đầy ánh sáng: sống sự tự do của một bậc vương đế theo gương Vua Giêsu.

1. Phẩm giá vương đế và sự giàu có nội tâm
Thoạt nghe, việc liên kết lời khấn Khó nghèo với chức vụ Vương đế có vẻ mâu thuẫn, bởi người đời thường gắn hình ảnh vua chúa với sự giàu sang và hưởng lạc. Tuy nhiên, cốt lõi của bậc quân vương nằm ở sự ý thức sâu sắc về thân phận cao quý và quyền làm chủ. Vì biết rõ giá trị của mình, bậc vương đế không bao giờ để bản thân bị cuốn vào những thứ tầm thường làm hạ thấp phẩm giá.
Qua Bí tích Thánh Tẩy, người tu sĩ được thông phần vào chức vụ vương đế của Đức Ki-tô. Khi tuyên khấn sống nghèo khó, người tu sĩ không chỉ thực hành việc từ bỏ vật chất bên ngoài, mà quan trọng hơn là làm chủ bản thân trước những đam đam mê thấp hèn.
Nhận thức mình thuộc dòng dõi đế vương của Thiên Chúa giúp người sống đời thánh hiến đặt giá trị bản thân vượt lên trên những thước đo chóng qua của trần thế: không tự hạ thấp mình vì những lời khen chê, không chạy theo danh hiệu hay tìm kiếm sự thỏa mãn nơi tiện nghi vật chất. Chỉ khi gắn bó mật thiết với Chúa để cảm nhận sự giàu có và đủ đầy trong tình yêu của Ngài, người tu sĩ mới có thể sống tâm tình sẻ chia một cách rộng rãi, nhưng không, và thôi không còn tìm cách lấp đầy khoảng trống tâm hồn bằng những giá trị tạm bợ.
2. Sống nghèo khó theo gương vị Vua Giêsu
Để sống lời khấn Khó nghèo trong chức vụ vương đế, mẫu gương duy nhất và trọn hảo cho người tu sĩ chính là Đức Giêsu Ki-tô. Thánh Phao-lô đã phác họa chân dung vị Vua ấy trong thư gửi tín hữu Phi-lip-phê: “Đức Giê-su Ki-tô, vốn dĩ là Thiên Chúa, mà không nghĩ phải nhất quyết duy trì địa vị ngang hàng với Thiên Chúa, nhưng đã hoàn toàn trút bỏ vinh quang, mặc lấy thân nô lệ, trở nên giống phàm nhân, sống như người trần thế” (Pl 2,6-7).
Đức Giêsu là vị Vua không ngai vàng, không kẻ hầu người hạ, thậm chí “không có nơi tựa đầu”. Vương quyền của Ngài được thể hiện qua sự tự hạ, khiêm tốn phục vụ và đồng hóa mình với những phận người bé mọn, bị bỏ rơi nhất trong xã hội (x. Mt 25,40).
Với người nữ tu Mân Côi, khấn nghèo khó chính là khao khát “nên giống Chúa Giêsu, Đấng đã xuống trần gian làm một người nghèo và sống giữa người nghèo” (Hiến luật 9.1). Việc từ bỏ quyền sở hữu cá nhân và đón nhận nếp sống đơn sơ, thanh đạm không làm người tu sĩ trở nên bần cùng. Trái lại, sự thanh thoát ấy giải phóng họ khỏi những bận tâm vật chất để sẵn sàng trao ban tất cả những gì mình có: từ thời gian, sức khỏe, khả năng cho đến sự nâng đỡ tinh thần, không giới hạn trong những khung giờ cứng nhắc hay những đối tượng chọn lọc.
3. Tự do của người con cái Chúa
Trong Tin Mừng, lời mời gọi của Đức Giêsu dành cho chàng thanh niên giàu có không dừng lại ở hành động từ bỏ: “Hãy bán những gì anh có và đem cho người nghèo, anh sẽ được một kho tàng trên trời”, mà điểm đích thực sự nằm ở vế tiếp theo: “rồi hãy đến theo tôi” (Mc 10,21).
Sống tinh thần nghèo khó Phúc Âm không chỉ hệ tại ở việc khước từ của cải vật chất, mà là gỡ bỏ mọi trói buộc đang cản trở bước chân theo Chúa. Trong nhịp sống hiện đại, những sợi dây ràng buộc ấy đôi khi không mang hình hài của tiền bạc, mà ẩn nấp dưới những thói quen vô hình: sự lệ thuộc vào chiếc điện thoại thông minh, sự ngại ngùng khi bước ra khỏi không gian riêng để hiện diện với cộng đoàn, hay sự đòi hỏi quá mức về những tiện nghi thường nhật.
Khi những bổn phận của đời dâng hiến bị biến thành gánh nặng thay vì phương thế giải thoát, đó là lúc người tu sĩ cần nhìn lại sự tự do nội tâm của mình. Lời khấn Khó nghèo trả lại cho người thánh hiến sự tự do đích thực của người con cái Chúa—coi mọi sở hữu vật chất chỉ là ơn ban và phương tiện để kiến tạo Nước Trời ngay giữa lòng thế giới.
Hành trình theo sát Đức Ki-tô trong sự nghèo khó đòi hỏi sự nỗ lực từ bỏ và làm chủ bản thân mỗi ngày. Như linh mục Henri Nouwen từng chiêm nghiệm, con người luôn cần đến ân sủng yêu thương của Thiên Chúa để đi qua con đường hẹp dẫn đến cái chết của con người cũ, mở ra một sự sống mới tự do và sung mãn trong Ngài. Giữa một thế giới không ngừng đo lường giá trị con người bằng sự sở hữu, lời khấn Khó nghèo của người tu sĩ trở thành một chứng tá sống động: có Chúa là có tất cả, và chính sự tự do nội tâm mới làm nên vẻ đẹp vương giả của người môn đệ Đức Ki-tô.
Sr. M. Phaolo Kiều Thu, FMSR