Lễ Truyền Tin – Lắng nghe & Đáp trả
Trình thuật Truyền Tin chắc hẳn rất quen thuộc với mỗi chúng ta – xét về khung cảnh, không gian, thời gian, nhân vật hoặc nội dung… Dựa vào bản văn Tin mừng của Thánh sử Luca: Thiên Chúa đã “sai sứ thần Gabriel đến một thành miền Ga-li-lê, gọi là Na-da-ret, gặp một trinh nữ đã thành hôn với một người tên là Giu-se, thuộc nhà Đa-vit” (Lc 1, 26-27). Vâng, giữa muôn vàn thiếu nữ Sion, người nữ được tuyển chọn ấy là trinh nữ Maria. Và trọng tâm của sứ điệp mà sứ thần đã truyền tin cho Đức Trinh nữ thật rõ ràng: “Thưa bà Maria, xin đừng sợ, vì bà đẹp lòng Thiên Chúa. Và này đây bà sẽ thụ thai, sinh hạ một con trai, và đặt tên là Giêsu” (Lc 30-32). Với sự ngỡ ngàng và thật khó hiểu sau khi nghe tin truyền trọng đại của sứ thần Gabriel, Đức Trinh nữ Maria đã đơn thành thưa lại với sứ thần: “Việc ấy sẽ xảy ra cách nào, vì tôi không biết đến việc vợ chồng!” (Lc 1, 34). Và sứ thần liền đáp: “Thánh Thần sẽ ngự xuống trên bà, và quyền năng Đấng Tối Cao sẽ rợp bóng trên bà, vì thế, Đấng Thánh sắp sinh ra sẽ được gọi là Con Thiên Chúa” (Lc 1, 35).
Sứ điệp của Lời Chúa giúp chúng ta một lần nữa nhận ra rằng: Thành Na-da-rét tuy là một nơi chẳng “có cái gì hay” (Ga 1, 46), nhưng Thiên Chúa đã chọn nơi tầm thường và bé nhỏ ấy để thực hiện công cuộc sáng tạo mới cho nhân loại. Thật vậy, “Thánh Thần ‘đã ngự xuống trên Đức Maria’ cũng chính là Thánh Thần đã bay lượn trên mặt nước vào buổi bình minh của cuộc tạo dựng (x. St 1, 2). Chúng ta được nhắc nhớ rằng Nhập Thể là một hành động sáng tạo mới. Khi Chúa Giê-su Kitô được thụ thai trong cung lòng trinh khiết của Đức Maria nhờ quyền năng Chúa Thánh Thần, Thiên Chúa đã kết hợp với nhân loại được tạo dựng của chúng ta, bước vào mối tương quan mới vĩnh viễn với chúng ta và khai mở một cuộc sáng tạo mới. Trình thuật Truyền Tin minh chứng sự tinh tế phi thường của Thiên Chúa. Người không áp đặt; Người không tiền định vai trò của Đức Maria trong kế hoạch cứu rỗi chúng ta; Người tìm kiếm trước hết sự chấp thuận của Mẹ”[1].
Vâng, nếu như trong công cuộc tạo dựng thuở ban đầu Thiên Chúa đã không tìm kiếm sự cộng tác hoặc sự ưng thuận nơi bất kỳ thụ tạo nào, thì trong công cuộc sáng tạo mới này, Người đã chủ động tìm kiếm sự ưng thuận nơi thụ tạo mỏng giòn yếu đuối. Trải qua dòng thời gian và qua bao thế hệ, Thiên Chúa kiên nhẫn từng bước thực hiện chương trình cứu độ mà Người đã hứa ban cho toàn cõi đất. Biến cố Truyền tin vì thế cũng tăng thêm niềm trông cậy của chúng ta vào Thiên Chúa – Đấng hằng can dự vào lịch sử của Dân Người. Với lòng xót thương, Thiên Chúa hằng khao khát cho nhân loại được cứu độ và trở nên con cái của Người.
Và, trình thuật Truyền tin cũng mời gọi chúng con nghiệm thêm rằng: Thiên Chúa không chỉ hiện hữu, nhưng Người “đang hiện diện tích cực” giữa lòng nhân thế. Chúa hằng can dự vào lịch sử của nhân loại, lịch sử của Hội Dòng và của mỗi cuộc đời chúng con cách nhiệm mầu. Chỉ khi chúng con khao khát tìm kiếm sự hiện diện tích cực của Chúa, chúng con mới có thể nhận ra bàn tay yêu thương của Chúa luôn âm thầm hoạt động trong hành trình đời sống của chúng con. Là một Thiên Chúa hằng yêu thương, chăm sóc, chữa lành, hướng dẫn, sửa dạy và huấn luyện từng ngôi vị Chúa đã dựng nên, chúng con tin Chúa vẫn nhẹ nhàng trao gửi cho mỗi chúng con sứ điệp nào đó trong từng ngày sống – qua chính Lời Chúa trong các Thánh lễ và kinh nguyện thường nhật, trong những sự trái ý hoặc sự cố xảy đến bất ngờ, những thách đố trong tu luyện hoặc cám dỗ trong tương quan, những đòi hỏi nơi công tác bổn phận, những nhu cầu hoặc đề nghị của chị em chung sống, những lợi ích của các tâm hồn đang phục vụ, hoặc thậm chí trong những diễn biến phức tạp của thế sự…
Theo Đức cố Giáo hoàng Bênêđictô XVI: Tại thành Nazaret, khi Đức Trinh nữ Maria khiêm tốn và quảng đại đáp trả ý muốn của Thiên Chúa qua sứ thần Gabriel – “Vâng, tôi đây là nữ tỳ của Chúa, xin Chúa cứ làm cho tôi như lời sứ thần nói” (Lc 1, 38), là Mẹ Maria đứng vào vị trí đại diện và nói thay cho toàn thể nhân loại. Trong khung cảnh Truyền tin này, “Thánh Bênađô mô tả toàn thể triều đình thiên quốc đang háo hức chờ đợi lời ưng thuận của Mẹ, lời kết hợp giao ước giữa Thiên Chúa và nhân loại. Sự chú ý của tất cả các ca đoàn thiên thần đều đổ dồn vào địa điểm này, nơi diễn ra một cuộc đối thoại sẽ mở ra một chương mới và dứt khoát trong lịch sử thế giới… Và Ngôi Lời Thiên Chúa đã trở nên người phàm”.[2] Là Đấng ở cùng chúng ta, Con Thiên Chúa đã thực sự cư ngụ giữa trần gian và chia sẻ thân phận con người yếu đuối của chúng ta ngoại trừ tội lỗi.
Trong bài giảng khác về Lễ Truyền Tin tại Cuba năm 2012, ĐGH. Bênêđictô XVI đã chia sẻ: “Khi chiêm ngưỡng mầu nhiệm Nhập Thể, chúng ta không được quên ngước trông lên Mẹ với lòng tràn đầy kinh ngạc, biết ơn và yêu mến để thấy Thiên Chúa chúng ta, khi vào trần gian, đã muốn dựa vào sự tự do ưng thuận của một trong những thụ tạo của Người như thế nào. Chỉ từ giây phút Đức Trinh Nữ trả lời với sứ thần: ‘Vâng, tôi đây là nữ tỳ của Chúa, xin Chúa cứ làm cho tôi như lời sứ thần nói’ (Lc 1, 38), thì Ngôi Lời hằng hữu của Chúa Cha mới bắt đầu cuộc hiện hữu làm người trong thời gian. Thật cảm động khi thấy Thiên Chúa không chỉ tôn trọng quyền tự do của con người, mà còn cần đến sự tự do đó. Và chúng ta cũng thấy rằng sự khởi đầu cuộc sống trần thế của Con Thiên Chúa đã được đánh dấu bằng tiếng ‘xin vâng’ kép đối với kế hoạch cứu độ của Chúa Cha – lời xin vâng của Đức Kitô và lời xin vâng của Đức Maria. Chính sự vâng phục Thiên Chúa này đã mở ra cánh cửa thế giới cho sự thật và sự cứu rỗi.”[3]
Thật thế, nhờ “lời thưa ‘xin vâng’ của Mẹ với kế hoạch của Đấng Tạo Hóa, Mẹ đã mở đường cứu rỗi” cho tất cả chúng ta. Trong tâm tình con thảo, nguyện xin Mẹ dạy chúng ta biết thưa ‘xin vâng’ với thánh ý Chúa trong mọi cảnh huống của đời sống thánh hiến và sứ vụ. Xin cho lời ‘xin vâng’ của mỗi chúng ta “kết hợp với lời ‘xin vâng’ dứt khoát không chút nghi ngờ của Mẹ, một tiếng ‘xin vâng’ mà Cha trên trời muốn có để sinh hạ con người mới là Đức Kitô, Đấng Cứu Độ duy nhất của thế giới và lịch sử.”[4] Noi gương Mẹ Maria, mỗi chúng ta cũng hãy tỉnh thức và sẵn sàng “mở lòng đón nhận hành động biến đổi của Thần Khí tác tạo, Đấng làm cho chúng ta trở nên mới mẻ, được nên một với Người và lấp đầy chúng ta bằng sự sống của Người…; (cùng) với sự tinh tế nhạy bén, (luôn biết) bằng lòng để Chúa cư ngụ trong chúng ta, đón nhận Ngôi Lời Thiên Chúa vào tâm hồn chúng ta, giúp chúng ta đáp lại Người và mở ra với tha nhân trong tình yêu thương.”[5]
Học nơi Mẹ Maria, chúng ta cậy dựa vào ân sủng của Thần Linh Chúa mỗi ngày mỗi hơn; vì nhận thức sâu xa rằng thân xác chúng ta thật giới hạn, ý chí ta thật hèn kém, và tâm trí ta dễ mềm lòng hoặc dễ chiều theo những lời mời gọi hấp dẫn của tiện nghi vật chất hay hưởng thụ. Nguyện xin Mẹ phù hộ và giúp chúng ta can đảm nói “không” với những gì đi ngược lại với giá trị Tin mừng hoặc tinh thần đời tu; nói “không” với những hấp dẫn thế tục khiến ta xa dần đặc sủng-căn tính Dòng, nói “không” với ước muốn tìm kiếm sự công nhận hoặc thể hiện bản thân trong khi thi hành sứ vụ, nói “không” với các mối tương quan mập mờ hoặc làm hoen ố con tim khiết tịnh vốn đã thuộc về Thiên Chúa qua những lời cam kết khấn dòng…
Như Mẹ Maria, xin Thần Khí Chúa giúp chúng ta bình tâm đủ để nhận ra ý muốn của Chúa trong nếp sống thường ngày, đặc biệt trong những điều trái ý hoặc những sự cố không mong đợi; biết lắng lòng đủ để nghe được sứ điệp của Chúa trong những biến cố buồn vui, thành công hay thất bại; biết phản tỉnh trước những gợi ý của Chúa qua những trung gian trong đời sống hoặc công vụ; biết phân định trong cầu nguyện cho những chọn lựa và quyết định; biết khiêm tốn và quảng đại đáp lời xin vâng trong tâm tình đơn sơ, tín thác – vì tin rằng một khi ta khước từ ý riêng hay hoạch định riêng của mình để thực thi Thánh ý, thì chính Chúa sẽ liệu mọi sự khác cho ta. Và ai trong chúng ta cũng đã cảm nếm, rằng những gì ta tự do để Chúa thực hiện, thì kết quả luôn vượt xa những gì ta lo sợ hoặc ước mong. Nhờ đó, ta có thể bình an tiến bước trên cuộc hành trình không bao giờ thiếu vắng những chông gai, thử thách…
Và cùng với Mẹ Maria sống thời gian còn lại của Mùa Chay Thánh, ta rất cần sự lắng đọng nội tâm hầu có thể nhận ra Tiếng Chúa trong nếp sống khá ổn định và quen thuộc. Giữa một thế giới công nghệ đầy ắp những thông tin, cộng thêm những bận rộn của nhịp sống vội vã hoặc dễ dàng cung ứng các nhu cầu, ta có thể “khá sành điệu” với nhiều thứ của thế giới bên ngoài, nhưng lại rất khó “sành điệu trong trái tim mình”. Nếu chính ta không khao khát nghe được Tiếng Chúa, thì ta có thể bận lòng bận trí hơn với những gì ta mong muốn hoặc nỗ lực chạy theo. Kết cuộc, ta trở nên điếc lác với sứ điệp của Chúa, hoặc tinh thần ta cũng không sẵn sàng đi theo những gợi ý và kế hoạch Người dành cho ta. Trái lại, theo kinh nghiệm của Linh mục Henri Nouwen, nếu ta “đã thực sự lắng nghe Tiếng Chúa, ta thường thấy mình được kêu gọi rời xa nơi chốn quen thuộc và tương đối thoải mái để đến những nơi ta không muốn tới”.
Trình thuật Truyền Tin chúng ta suy gẫm hôm nay một lần nữa mời gọi ta tỉnh thức hơn trong việc lắng nghe và đáp trả sứ điệp Lời Chúa như Mẹ Maria. Trong tâm thế nối kết liên lỉ với Nguồn mạch Kinh Thánh và cầu nguyện không ngừng, Đức Trinh nữ Maria đã thực sự rất nhạy bén với điều sứ thần Gabriel truyền tin cho Mẹ, và tiếp theo là Mẹ mau mắn đáp lời xin vâng trước ý định nhiệm mầu của Thiên Chúa. Nhờ sự vâng phục trong đức tin của Mẹ, Thiên Chúa đã có thể thực hiện kế hoạch cứu độ của Người cho toàn thể nhân loại; như Thánh Augustino xác tín: “Đức Maria đã cưu mang Đức Kitô trong lòng bằng đức tin trước khi cưu mang Người trong dạ về mặt thể lý; Đức Maria đã tin, và điều Mẹ tin đã được nên trọn nơi Mẹ.”
Lạy Mẹ Maria! Mẹ “thật có phúc vì đã tin rằng Chúa sẽ thực hiện những gì Người đã nói với
Mẹ” (Lc 1, 45). Xưa Mẹ đã ngoan ngùy đáp lời “xin vâng” với thánh ý Chúa và trở thành Mẹ Chúa Kitô. Nguyện xin Mẹ tiếp tục phù hộ, giúp chúng con biết tin tưởng vào quyền năng và tình thương của Chúa. Xin Mẹ dạy chúng con biết lắng nghe và vâng theo kế hoạch của Cha trên trời, để chúng con có thể cộng tác vào chương trình cứu độ phổ quát, mà Con Mẹ đã hoàn thành bằng cái chết của Người trên Thập giá… Chúng con cũng cám ơn Mẹ đã hằng cầu bầu cùng Chúa cho Hội Dòng và cho mỗi chị em chúng con trên con đường bước theo Đức Kitô! Chúng con một lần nữa xin phó thác đời sống thánh hiến và sứ vụ của chúng con nơi lòng từ mẫu của Mẹ! Xin Mẹ ở bên và chở che chúng con luôn mãi. Amen.
M. Emmanuel Thanh Đào, Fmsr
[1] ĐGH Bênêđictô XVI: Trở nên bạn hữu của Chúa Giêsu (2025), tr. 204
[2] ĐGH Bênêđictô XVI: Trở nên bạn hữu của Chúa Giêsu (2025), tr. 206
[3] ĐGH Bênêđictô XVI: Trở nên bạn hữu của Chúa Giêsu (2025), tr. 213
[4] ĐGH Bênêđictô XVI: Trở nên bạn hữu của Chúa Giêsu (2025), tr. 208
[5] ĐGH Bênêđictô XVI: Trở nên bạn hữu của Chúa Giêsu (2025), tr. 206
